Back to the future

11 Mar 2015
toegevoegd door

De besneeuwde bergtoppen zijn net te zien door het vliegtuigraampje. Ze steken als toefjes slagroom door het wolkendek heen. Het geronk van de motoren is net niet prettig en toch ook weer fijn want het me herinnert aan de vorige reis richting Antarctica nu alweer 8 jaar geleden.
Na vijf en een half uur tegen de wind in beuken zet de rode Dash 7 de landing in. We verdwijnen in de witte wolkensoep om een paar minuten later aan de onderkant weer eruit te glijden. Onder ons doemt de zee op vol met ijsschotsen met hier en daar een pinguïn. Bergketens steken majestueus af tegen de horizon. Vrij snel komt het Britse onderzoeksstation Rothera in zicht met daarnaast de landingsbaan. Met routineuze souplesse zet de piloot het vliegtuig op de baan en stappen we van een behaaglijk warme stoel de vrieskou van Antarctica in.

Dash7 Bokhorst
Dash 7 met eigen schaduw

Ik ben hier om onderzoek te doen naar de gevolgen van klimaatverandering voor het planten- en dierenleven op Antarctica. Het is de afgelopen decennia steeds warmer geworden langs het Antarctische Schiereiland (de langgerekte punt die naar Zuid Amerika reikt) en die opwarming zal voorlopig nog wel even doorzetten ook.
11 Jaar geleden hebben we in de buurt een soort kamers geplaatst die het toekomstige klimaat nabootsen. Ik ben dus weer terug om een kijkje in de toekomst te nemen. Op Rothera is veel veranderd de laatste jaren: de skihelling is een stuk steiler dan voorheen omdat de gletsjer ieder jaar wat wegsmelt, en sinds 2013 staat er het Nederlandse onderzoekslaboratorium het Dirck Gerritsz lab. Hier voer ik de komende weken mijn metingen uit.

IMG_4180

De klimaatkamers, ook wel Open Top Chambers (OTC’s) genoemd, staan op Anchorage Island, een klein eiland 5 km ten zuiden van Rothera. Na een paar dagen van introductie rond het station en een veiligheidstraining varen we met een zodiac naar Anchorage Island voor een eerste kijkje bij de OTC’s.

Ik word vergezeld door Bart, Wim en Saskia, respectievelijk een presentator, cameraman en de regisseur van het programma de Kennis van nu. De filmploeg is sinds Schiphol mee op reis om een documentaire te maken over onderzoek op Antarctica. Vandaag gaan we na 8 jaar een kijkje nemen bij mijn OTC’s en een eerste blik te werpen op een toekomstig Antarctica….

Niet alle OTC’s staan meer overeind. Van de 12 OTC’s zijn er helaas 4 compleet verdwenen, waarschijnlijk meegenomen door de harde noorderwind. De 12 OTC’s stonden verdeeld over een korstmos en mosvegetatie. De OTC’s op het mos staan er allemaal nog, maar op de korstmossen staan er nog maar twee. Dit valt een beetje tegen daar 2 replicaties nu niet echt een sterke basis is voor statistiek: wellicht is het toeval wat de planten daar in de OTC’s doen.

Maar goed, de statistiek even daargelaten lijkt het er toch sterk op dat de korstmossen het niet prettig hebben gehad in de OTC’s. Er is namelijk bijna geen spoor van vegetatie terug te vinden in de OTC’s, terwijl daarbuiten de korstmossen weelderig groeien. Voor de mossen ziet de toekomst er rooskleuriger uit; het groeit op het eerste gezicht hard door in de OTC’s en ziet er niet anders uit dan daarbuiten.

Stef Bokhorst

Het mogelijke verlies van korstmossen op Antarctica door klimaatverandering is niet zo mooi. Korstmossen vormen een belangrijk onderdeel van het ecosysteem en zijn een goede habitat voor allerlei primitieve insecten die op Antarctica leven.

Die insecten en andere beesten vormen een tweede onderdeel van mijn onderzoek. Naast de gevolgen van directe klimaatopwarming (temperatuurstijging) kijken we ook naar de gevolgen voor de aanwezigheid van pinguïns en zeeolifanten op Antarctica. Ook al zijn pinguïns en zeeolifanten zeedieren, ze poepen voor een groot deel van hun tijd toch echt op land. Dat kan gevolgen hebben voor de groei van de korstmossen, den mossen en de insecten die daartussen leven. Al die pinguïnpoep vormt een grote bron van stikstof en andere nutriënten die planten nodig hebben om te groeien. Als er door klimaatverandering meer (of minder) pinguïns komen, dan kan dit een effect hebben op de groei van mossen en korstmossen. Het is op het moment nog even de vraag of de groei van het mos en korstmos meer beïnvloed wordt door opwarming of door pinguïnpoep.

tent Bokhorst

Volgend jaar kom ik terug naar Rothera om in meer detail de effecten van pinguïnpoep voor de planten en bodem dieren van Antarctica te bestuderen.

Reageer

Uw e-mailadres wordt niet getoond.